Thợ dạy 4.0
Hiện nay xuất hiện rất nhiều thợ dạy. Đặc điểm chung thường là xuất phát trái ngành nhưng thấy dạy tiếng Anh ngon ăn nên nhảy vào. Mình gọi họ là thợ vì họ không được đào tạo bài bản, cả về kiến thức tiếng, kĩ năng sư phạm và phương pháp luận.
Kiến thức tiếng
Để dạy một ngôn ngữ thì các bạn cần phải sử dụng nó tốt và hiểu được các quy tắc, nền tảng lí thuyết về Ngôn Ngữ học nói chung và ngôn ngữ đó nói riêng. Các thợ dạy đa phần đều học theo kiểu chắp vá nên kiến thức của họ không có nền tảng gì, không thể giải quyết được các thắc mắc học viên đưa ra. Cách giải quyết duy nhất của họ là … bịa, dựa vào khả năng sử dụng ngôn ngữ cũng như quan sát của họ. Cách này có vấn đề vì kĩ năng tiếng của họ không đủ tốt (bản thân họ không phải người bản xứ hoặc gần bản xứ) và việc quan sát chủ quan, không theo phương pháp luận có rất nhiều thiếu sót.
Kĩ năng sư phạm
Kiến thức tiếng mới chỉ là điều kiện cần. Để dạy được hiệu quả thì bạn cũng cần trang bị kĩ năng sư phạm. Các thợ dạy thường không có hoặc nếu có thì chỉ là các chứng chỉ TESOL online mà bạn có thể mua được với giá 10 đô.
Phương pháp luận
Vì không được đào tạo chính quy, phương pháp luận của các thợ dạy sẽ có rất nhiều lỗ hổng, dễ dàng rơi vào cạm bẫy “ngụy biện”.
Bản thân mình cũng đã từng là “thợ” dạy vì hồi đó chả có bằng cấp gì, kiến thức cũng cóp nhặt từ nhiều nguồn. Mình tự tin nói ra vì dù từng là thợ nhưng mình biết mình có thể dạy được gì và thiếu gì; và mình quyết định dành thời gian, bỏ tiền túi (hoặc vặt tiền phụ huynh) ra đi học. Mình từng bỏ gần 20 triệu đi học thêm đủ các lớp, vay phụ huynh để đi du học và hiện tại bỏ ra thêm tầm hơn chục triệu chỉ để mua sách đọc.
Việc các thợ dạy có thể “lộng hành”, theo mình, một phần cũng do bản thân nhiều người học.
Họ thích những thứ tiện, nhanh, gọn, rẻ, vv, những thứ được các thợ dạy quảng cáo bằng những ngôn từ hoa mỹ. Tât nhiên cái này có thể tạm bỏ qua vì nó gần như bản chất của con người. Họ không kiểm tra các thông tin họ có mặc dù việc đó bây giờ rất dễ dàng với sự xuất hiện của mạng xã hội. Bạn muốn kiểm tra IELTS? Hãy xem bản gốc rồi tra trên web của nơi cấp. Bạn muốn kiểm tra nơi công tác, giảng dạy? Hãy hỏi những người làm việc ở đó. Bạn muốn kiểm tra kiến thức, cách dạy? Hãy xem cách feedback, comment và các bài post khác ở các hội nhóm
khác nhau, thậm chí hỏi người trong ngành. Nếu các bạn cần giúp, mình rất sẵn lòng. Mình vẫn hay đi giới thiệu, kiểm tra hộ mọi người.
Hôm qua mình ngồi tranh luận trên mạng với 1 “anh giáo” (mình sẽ gọi là A – Link ở dưới comment)
A tự tin với tiếng Anh vì … học tiếng Anh từ bé (C3 CNN, FTU HN??????) Việc học C3 CNN và FTU nó chả chứng minh được gì. Bản thân mình C3 học CSP nhưng tiếng Anh cũng phọt phẹt, lên đại học tự tìm tòi và đi học thêm về ngôn ngữ và thi được 8.5 IELTS (không học tủ, có học trung tâm nhưng cũng cách lúc thi 4-5 năm rồi)
A tuyên bố rằng các cách tiếp cận truyền thống có rất nhiều vấn đề, A đã tự nghĩ ra cách mới, tự tin giải đáp “mọi câu hỏi” liên quan đến ngữ pháp và từ vựng Đọc qua các post của A, mình chỉ thấy sự chắp vá, không theo một hệ thống nhất quán nào. Khi thì A dùng sách ngữ pháp cơ bản, khi thì lấy ở sách của 1 nhà Ngôn Ngữ Học nào đó, khi thì tra từ điển, phần còn lại là … bịa và bảo giống “Cognitive Linguistics”.
Mỗi trường phái ngôn ngữ sẽ có hệ thống lí luận riêng. Bạn có thể kết hợp khi giải thích nhưng cần chỉ rõ Tại Sao bạn dùng nó và bạn dùng nó Như Thế Nào. Mình rất ủng hộ việc suy luận, tuy nhiên để suy luận tốt thì cần có nền tảng kiến thức và phương pháp luận chắc chắn, 2 thứ mà A không có.
Việc chỉ chăm chăm vào “đáp án chuẩn” như A đang làm là lối tư duy đi theo lối mòn.
A cảm thấy mình đang nhắm vào bản thân A chứ không đi vào kiến thức Sự thật là mình nhắm vào cả 2. Mình cố tình nhắm vào bản thân A (dù biết rằng đó là lỗi tấn công cá nhân) bởi quan điểm bình đẳng khi tranh luận của mình.
Người tranh luận cần có nền tảng kiến thức về chủ đề cần tranh luận, nếu không thì việc tranh luận nhiều khả năng sẽ thành 1 chiều (1 người đưa ra lí thuyết, dẫn chứng, 1 người không đưa được gì). Mình gọi đây là bình đẳng về kiến thức. Điều này A không có hoặc có nhưng rất chắp vá.
Bình đẳng thứ hai là về bằng cấp (không quá quan trọng vì mình quan tâm kiến thức hơn). It nhất cũng phải có bằng đại học hoặc diploma. Bằng cấp có thể không chứng tỏ được bạn giỏi hay dốt, nhưng ít ra nó cũng “tạm” để mình tin là bạn đã được đào tạo chính quy và/ hoặc có nền căn bản. Điều này A không có nốt.
A bảo rằng việc tranh luận như thế này là win – win
Việc bỏ tiền/công đi học làm mình quý trọng kiến thức hơn và cũng làm mình ngại tranh luận với thợ dạy hơn. Đối với mình, họ như những con kền kền đợi kiến thức free. Họ luôn đưa ra các vấn đề nhưng không hề đưa thêm đóng góp gì hoặc đóng góp không có giá trị, mục đích chỉ để đối phương cho họ “đáp án chuẩn”. Xin lỗi, mình không free như Google. Nếu mình cần bổ sung kiến thức, mình sẽ đọc sach, trao đổi vơi những nguòi mình tin tưởng (có học vị + kiến thức)
Bản thân mình đã đi qua khá nhiều môn, nhánh thuộc các trường phái lớn khác nhau; mình cũng ứng dụng những gì mình được học vào các bài luận của mình cũng như việc tự nghiên cứu, phản biện nên mình tự tin là kiến thức và kinh nghiệm mình đủ rộng để phán: “A chả hiểu cái quái gì về Ngôn Ngữ Học nói riêng và Khoa Học nói chung để tranh luận cũng như không đủ trình độ và kĩ năng sư phạm để dạy.” và mình tin là bất kì ai học qua các khóa nhập môn (Introduction) cũng có thể bẻ lí luận của A.
Mặc dù bị mình chỉ ra nhiều thiếu sót, A vẫn được nhiều người ủng hộ. Điều này đã được mình lí giải ở trên, nhắc lại và bổ sung ở dưới.
Họ cảm thấy A có thiện chí chia sẻ kiến thức, vậy nên nếu mình chỉ phản biện mà không đưa ra “đáp án chuẩn” là mình sai. Nhớ rằng “có ý tốt” và “làm việc tốt” là 2 thứ khác nhau. (N.gu + Nhiệt tình = Phá Hoại). Giáo viên dạy vớ vẩn xong tự tin phán là đúng thì chỉ khổ học sinh thôi. Họ không kiểm tra các kiến thức A đăng, nghe có vẻ uy tín là tin.
Lời khuyên cho nhưng bạn đang học ngôn ngữ và sư phạm ngoại ngữ:
Luôn trau dồi kiến thức tiếng, phương pháp luận và kĩ năng sư phạm (nếu đi dạy). Bạn không cần đi quá sâu nhưng cũng nên hiểu Như Thế Nào và Tại Sao. Nên đăng kí đi học các bằng cấp, chứng chỉ được công nhận. Bạn sẽ được rèn cả kiến thức, tư duy, kĩ năng, cách làm việc. Đối với giáo viên thì CELTA là 1 lựa chọn không tồi. Luôn reflect, tự phản biện lại bản thân; tìm lỗ hổng để vá và tự xây thêm những thứ mới.
