Quản lí dự án
Khác với việc đi học hay đi làm văn phòng, khi mà bạn có thể chỉ làm các dự án bé, có thể dự đoán được trước kết quả, trong một thời gian ngắn rồi xoay vòng, làm Tiến Sĩ là một hành trình dài (3 - 5 năm hoặc hơn), với rất nhiều những sự bất định.
Thông thường các chương trình Tiến Sĩ sẽ chia ra làm các loại như sau:
- Học 1-2 năm đầu -> Viết đề xuất dự án -> Làm nghiên cứu (4 - 5 năm)
- Tự viết đề xuất dự án-> Đỗ học bổng -> Làm nghiên cứu (3 - 4 năm)
- Giáo viết đề xuất dự án-> Tuyển người -> Làm nghiên cứu (3 - 4 năm)
Chương trình Tiến Sĩ của mình rơi vào loại thứ 3. Tuy nhiên nó lại đặc biệt ở chỗ:
- Học bổng chỉ kéo dài 3 năm (tức nếu sau 3 năm chưa xong thì mình sẽ phải bỏ tiền túi ra). Và trường cũng không có hỗ trợ thêm (ở một số quốc gia thì trường sẽ có những quỹ riêng để hỗ trợ sinh viên, hoặc là thuê làm trợ giảng).
- Đề xuất dự áncủa dự án (được viết bởi giáo sư) cũng khá cũ và cũng không quá chi tiết (được viết từ cách đây 5-6 năm) nên tại thời điểm bắt đầu làm họ cũng chưa có kế hoạch cụ thể. Bài toán trở thành:
- Nghĩ ra một đề xuất dự án và thực hiện nó chỉ trong vòng 3 năm?
Mình chia dự án ra làm 2 phần: Khám phá và Vận dụng.
Vì chưa có đề xuất dự án cụ thể nên mình phải học và thử rất nhiều thứ (khám phá) trong năm 1 để tìm ra hướng đi tối ưu. Mặc dù đa số ý tưởng đều vứt sọt rác, nó đã cho mình một nền tảng tốt về các kĩ năng phụ trợ (lập trình, giải thuật, Toán) và trực giác về mặt nghiên cứu (tức việc có thể tính toán khả năng thành công của ý tưởng). Trong thời gian đó, mình cũng đã viết được một phần mềm nho nhỏ, thứ sẽ trở thành hướng đi chính của mình sau này.
Trong quá trình khám phá đó, mình có cộng tác với một nhóm nghiên cứu ở bên Đức. Ngay trước hạn nộp bản tháo 1 tuần, mình vẫn chưa có kết quả gì và quyết định thử thêm 1 phương pháp tương đối đơn giản nhưng hiệu quả (theo trực giác mách bảo). Kết quả đúng như trực giác của mình đã dự đoán, và mình tức tốc viết thật nhanh để kịp nộp bài. Đây cũng là lúc mình biết đã tìm được hướng đi và phải chuyển qua giai đoạn Tận dụng.
Ở giai đoạn Vận dụng, mình tiếp tục phát triển, hiện thực hóa các tiềm năng của hướng đi đó theo chiều sâu. Mình tiếp tục phát triển và tối ưu phần mềm đã viết, biến nó thành một hệ thống phương pháp tổng quan hơn. Kết quả là bài báo hội nghị đầu tiên của mình đã ra đời. Mình cũng tìm được các cơ hội cộng tác khác với các nhóm nghiên cứu ở Anh và Phần lan. Đó là ý tưởng, vậy thì việc quản lí thực tế sẽ diễn ra như thế nào?
2 kĩ năng quan trọng trong quá trình mình làm là Phân chia dự án và Phân bổ nguồn lực:
Đối với việc phân chia dự án, đầu tiên, mình tách dự án ra làm 2 phần: Khám phá và Vận dụng. Trong từng giai đoạn, mình lại tách nó làm các phần nhỏ hơn.
Giai đoạn Khám phá là quãng thời gian mà nhiều bạn sẽ cảm thấy lạc lõng (vì không biết đang làm cái gì, không biết nó có kết quả hay không, không biết bao giờ nó mới kết thúc). Điều các bạn nên làm là hãy đọc và thử nhiều thứ một cách rõ ràng và có hệ thống (ví dụ A, B, D, E). Sau mỗi lần thử, các bạn cần phải đúc kết, học thêm được gì đó mà có tiềm năng ứng dụng lại được trong tương lai và đặc biệt là phải phát triển được trực giác nghiên cứu.
Giai đoạn Vận dụng là giai đoạn mà chúng ta có thể thở phào nhẹ nhõm. Chúng ta đã biết rõ mục tiêu tiếp theo nên việc phân chia công việc cũng vì thế mà dễ dàng hơn. Tuy nhiên, một sai lầm ở đây là dừng việc Khám phá lại. Để có thể tận dụng một cách tối đa, các bạn vẫn nên tiếp tục khám phá, nhưng sẽ giới hạn và tập trung hơn.
Đối với việc phân bổ nguồn lực, các bạn cần xác định rõ nguồn lực (sức khỏe, sự tập trung, thời gian, vv) và phân bổ chúng một cách hợp lí để phù hợp với khối lượng công việc.
Tổng thời gian Khám phá nên chiếm tối đa 1/3 quá trình làm Tiến Sĩ. Trong quá trình khám phá, ta phải đặt ra giới hạn cho mỗi lần thử (ví dụ: thử kĩ thuật A trong 1 tháng, nếu không hiệu quả thì chuyển sang B). Một sai lầm ở giai đoạn này là không có giới hạn, dẫn đến việc dễ sa đà và một hướng đi nào đó khi chưa biết nó có hiệu quả hay không.
Giai đoạn Vận dụng có thể kéo dài đến 1/2 chặng đường sau khi khám phá. Trong quá trình này, khi tất cả các sự lựa chọn đều khả thi, ta cần phải ưu tiên nguồn lực cho lựa chọn quan trọng nhất. Nếu chỉ có một lựa chọn duy nhất thì chúc mừng bạn vì đỡ phải suy nghĩ.
Thời gian còn lại sẽ dành cho việc viết luận văn, chuẩn bị hồ sơ xin việc.